Η Εθνική Βραζιλίας του 1970, η παρέα του Pelé, του Jairzinho, του Tostão και του Rivelino, δεν κέρδισε απλώς ένα Παγκόσμιο Κύπελλο στο Μεξικό. Γέννησε το joga bonito (το όμορφο παιχνίδι), άλλαξε τον τρόπο που κινηματογραφείται το ποδόσφαιρο (ήταν το πρώτο Μουντιάλ που μεταδόθηκε έγχρωμο) και έδωσε χρώμα σε μια χώρα που βυθιζόταν στο σκοτάδι μιας στυγερής στρατιωτικής δικτατορίας.

Το ντοκιμαντέρ «Pelé» του Netflix, το οποίο εστιάζει στην κορύφωση αυτής της χρυσής γενιάς του ’70, δεν είναι άλλη μια αγιογραφία γεμάτη γκολ και πανηγυρισμούς. Είναι μια βαθιά, αστική και πολιτική ανατομία μιας ολόκληρης εποχής.

Η Υπόθεση: Το Βάρος ενός Έθνους στις Πλάτες ενός Μύθου

Το ντοκιμαντέρ μάς επιστρέφει πίσω στα τέλη της δεκαετίας του ’60. Ο Pelé, έχοντας ήδη κατακτήσει δύο Μουντιάλ (1958, 1962) και έχοντας αποτύχει παταγωδώς το 1966 λόγω τραυματισμών, είναι έτοιμος να αποσυρθεί από την εθνική ομάδα.

Όμως, η Βραζιλία του 1970 δεν είναι η ίδια χώρα. Το στρατιωτικό καθεστώς του στρατηγού Médici χρησιμοποιεί το ποδόσφαιρο ως το απόλυτο εργαλείο προπαγάνδας. Για τη δικτατορία, η αποτυχία στο Μεξικό δεν είναι επιλογή.

Η ταινία καταγράφει την επιστροφή του «Βασιλιά» και το χτίσιμο της κορυφαίας ομάδας που πάτησε ποτέ το πόδι της σε χορτάρι. Παρακολουθούμε τη μετάβαση από την αμφισβήτηση και την εσωτερική πίεση, μέχρι την απόλυτη λύτρωση στα γήπεδα του Μεξικού, όπου η Σελεσάο έπαιξε ένα ποδόσφαιρο που έμοιαζε με αυτοσχεδιαστική jazz.

Η Πραγματική Ιστορία: Η Μπαλάντα της Δικτατορίας και της Μπάλας

Το μεγάλο κέρδος αυτού του ντοκιμαντέρ είναι ότι δεν φοβάται να «λερώσει» τα χέρια του με την πολιτική. Η Βραζιλία του ’70 ζούσε κάτω από καθεστώς τρόμου, βασανιστηρίων και λογοκρισίας. Το ντοκιμαντέρ φέρνει στην επιφάνεια τη λεπτή γραμμή που έπρεπε να περπατήσει ο Pelé: ένας μαύρος αθλητής από φτωχική γειτονιά, που έγινε παγκόσμιο είδωλο, αλλά κατηγορήθηκε από πολλούς ότι παρέμεινε σιωπηλός απέναντι στα εγκλήματα της χούντας.

Οι συγκλονιστικές εξομολογήσεις του ίδιου του γερασμένου (και καθηλωμένου σε αναπηρικό καροτσάκι) Pelé, σε συνδυασμό με αρχειακό υλικό από τους δρόμους του Ρίο και του Σάο Πάολο, δείχνουν το ασήκωτο βάρος που κουβαλούσε. Η Brazil ’70 έπρεπε να κερδίσει για να δώσει χαρά σε έναν εξαθλιωμένο λαό, ξέροντας ταυτόχρονα ότι η νίκη της θα γιορταζόταν στα κυβερνητικά μπαλκόνια των δικτατόρων.

Γιατί να τo δείτε;

Τα αποκατεστημένα έγχρωμα πλάνα από το Μουντιάλ του ’70 είναι σαν να βλέπεις μια ταινία του Scorcese για το ποδόσφαιρο. Η κίνηση της μπάλας, η ένταση της κερκίδας, όλα μοιάζουν ζωντανά. Είναι το τέλειο μάθημα ιστορίας για το πώς η pop κουλτούρα και ο αθλητισμός γίνονται «όπλα» στα χέρια απολυταρχικών καθεστώτων.

Αν αγαπάς το ποδόσφαιρο, θα δεις πώς εκείνη η ομάδα κατάργησε τις θέσεις και έπαιξε το πρώτο “Total Football”, πριν καν το τελειοποιήσουν οι Ολλανδοί.