Αφηγητής και Μάρτυρας

Αφηγητής και μάρτυρας των γεγονότων της ιστορίας του βιβλίου είναι ο Ισμαέλ. Περιθωριακός και χωρίς οικονομικούς πόρους, περιπλανιέται στο Νιου Μπέντφορντ για να βρει φαλαινοθηρικό να μπαρκάρει. Εκεί γνωρίζεται με έναν ιθαγενή και έμπειρο καμακιστή στα φαλαινοθηρικά, τον Κουικουέγκ, και γίνονται συνοδοιπόροι. Μαζί θα μπαρκάρουν από το λιμάνι με το φαλαινοθηρικό Πίκουοντ. Και από εκεί ξεκινούν όλα…

Η αρχή του ταξιδιού

Αν και ακούει σχεδόν κάθε μέρα για τον καπετάνιο του πλοίου, τον Εϊχαμπ, ωστόσο, εκείνος είναι απών από την καθημερινή ναυτική ζωή πάνω στο πλοίο, σαν να μην υπάρχει. Εντούτοις, νιώθει έντονα πως όλο το πλήρωμα και το πλοίο βρίσκονται υπό την αόρατη κατοχή του. Η αύρα του πλανάται σε ολόκληρο το πλοίο σαν φάντασμα που το στοιχειώνει.

Ο πραγματικός σκοπός του ταξιδιού

Όταν το φαλαινοθηρικό βγαίνει στα ανοιχτά και αρχίζει να χάνεται στον ορίζοντα του ωκεανού, τότε κάνει την εμφάνισή του στο κατάστρωμα. Η εντολή που δίνει και ο μοναδικός στόχος που θέτει είναι η εύρεση και η εξόντωση μιας τεράστιας λευκής φάλαινας, του Μόμπι Ντικ. Ως επιβράβευση σε αυτόν που θα την εντοπίσει, προσφέρει ένα χρυσό νόμισμα του Εκουαδόρ, το οποίο καρφώνει στο κεντρικό μεγάλο κατάρτι για να το βλέπουν κάθε μέρα ως υπενθύμιση. Η μοναδική φωνή που εναντιώνεται, πολλές φορές, στον παραλογισμό του Εϊχαμπ είναι αυτή του υποπλοιάρχου Στάρμπακ. Μάταια όμως…

Η σύσταση του πληρώματος

Κανείς από το πλήρωμα δεν αντιδρά και δεν φέρνει αντίρρηση σε αυτή την παράλογη και παράτολμη απαίτηση του καπετάνιου. Άλλωστε, το πλήρωμα αποτελείται από απόκληρους της κοινωνίας, από ιθαγενείς και περιθωριακούς που δεν έχουν θέση στον κόσμο και, άρα, δεν έχουν τίποτα να χάσουν. Είναι ζωντανοί-νεκροί…

Η ασταμάτητη αναζήτηση

Από εκείνη τη στιγμή ξεκινά η ασταμάτητη και εξαντλητική περιπλάνηση του φαλαινοθηρικού Πίκουοντ. Οργώνει όλους τους ωκεανούς, φτάνει σε πολλά νησιώτικα συμπλέγματα, ανταμώνει με διάφορα φαλαινοθηρικά και μη πλοία. Και όταν εντοπίζεται ο Λεβιάθαν (όπως διαφορετικά ονομάζει τον Μόμπι Ντικ ο συγγραφέας), τότε ξεκινά ένα δαιμονισμένο κυνηγητό από τον Εϊχαμπ και το καταδικασμένο πλήρωμά του, του οποίου η μοίρα πλέον είναι δεμένη με τη δική του.

Το στοχείο της Θάλασσας

Άλλοτε η θάλασσα παρουσιάζεται σαν υγρή κόλαση που φλέγεται από τα ζεστά χρώματα του ορίζοντα καθώς σουρουπώνει. Κάποια πλοία, που εμφανίζονται στην πορεία του φαλαινοθηρικού, μοιάζουν με χαμένες ψυχές που περιπλανώνται. Ο ήχος του αέρα θυμίζει φωνές που θρηνούν. Σπάνια το υγρό στοιχείο της θάλασσας παραπέμπει σε σκαλοπάτι του γαλήνιου ουρανού με τον οποίο ενώνεται για να γίνει μέρος του παραδείσου. Κυρίως, η θάλασσα εμφανίζεται σκοτεινή, φουρτουνιασμένη, καθρεφτίζοντας τα σκούρα χρώματα των φλογών της κόλασης—όπως είναι και η ψυχή του μανιακού και δαιμονισμένου από το μίσος Εϊχαμπ.

Επίλογος

Ο επίλογος μοιάζει με αρχαιοελληνική τραγωδία. Μέσα από τα βάθη της θάλασσας και με αδιανόητη ταχύτητα εμφανίζεται η Νέμεσις της φύσης, προσωποποιημένη στη γιγαντιαία λευκή φάλαινα. Για πρώτη φορά σε λογοτεχνικό έργο, το απέραντο λευκό—το χρώμα της ελπίδας και της χαράς—παρουσιάζεται ως ένα άπειρο κενό που καταπίνει χρώματα και διαστάσεις, κυριεύοντας το τίποτα.

Ο Χερμάν Μέλβιλ

Ο Χέρμαν Μέλβιλ ήταν για πολλά χρόνια ναυτικός. Ξεκίνησε ως καμαρότος σε εμπορικά πλοία. Ωστόσο, η αγάπη και η έλξη του για τη θάλασσα τον έκαναν επίμονο παρατηρητή της, αλλά και μελετητή των φαινομένων και των πλασμάτων της. Οι περιγραφές του είναι τόσο λεπτομερείς και δυνατές, που μας κάνουν να νιώθουμε σαν λαθρεπιβάτες στο φαλαινοθηρικό και όχι απλοί αναγνώστες. Πολλά από τα κεφάλαια του βιβλίου είναι αφιερωμένα στην ανατομία της φάλαινας, τις συνήθειές της, την τροφή της, καθώς και σε ιστορίες και γεγονότα που σημάδεψαν γνωστά πλοία της εποχής.

Στοιχεία και επιρροές του έργου

Στο κλασικό του έργο, ο Χέρμαν Μέλβιλ υφαίνει αριστοτεχνικά στοιχεία από μυθολογίες, ναυτικούς πολιτισμούς και θρησκείες. Πολλές οι αναφορές στην αρχαία ελληνική μυθολογία, στην Παλαιά Διαθήκη και σε αρχαίους ναυτικούς πολιτισμούς.

Ο συμβολισμός

Η ιστορία μίσους και εκδίκησης που αναπτύσσεται μέσα στο έργο είναι συμβολική. Ο Μέλβιλ θίγει την αδίστακτη και ακόρεστη καταπάτηση του ανθρώπου πάνω στη φύση. Και το επιμύθιο είναι ένα: η Νέμεσις (προσωποποιημένη στη φάλαινα) και η αναπόφευκτη εκδίκηση της φύσης.

Ο μύθος του Moby Dick και η μεταφορά στον κινηματογράφο

Η ταινία αφηγείται την αληθινή ιστορία του φαλαινοθηρικού πλοίου Essex, το οποίο το 1820 δέχτηκε επίθεση από μια γιγαντιαία λευκή φάλαινα, εμπνέοντας τον Χέρμαν Μέλβιλ να γράψει το Moby-Dick.

Πρωταγωνιστούν ο Κρις Χέμσγουορθ (ως πρώτος αξιωματικός Όουεν Τσέις), ο Μπέντζαμιν Γουόκερ (ως καπετάνιος Τζορτζ Πόλαρντ) και ο Τομ Χόλαντ (ως ο νεαρός ναύτης Τόμας Νίκερσον). Το πλήρωμα του Essex βρίσκεται αντιμέτωπο όχι μόνο με τη μανία της φάλαινας, αλλά και με τις εφιαλτικές συνθήκες επιβίωσης στη μέση του ωκεανού.