Δεκαετία 90’s, είναι η εποχή που το ροκ αποκτά πολλαπλά πρόσωπα. Σκληρό, πολιτικό, πειραματικό, σκοτεινό, αλλά και γεμάτο μελωδία.

Πέντε συγκροτήματα γράφουν αυτή την ιστορία. Οι Nirvana, οι Green Day, οι Rage Against the Machine, οι Smashing Pumpkins, οι Oasis καθώς και οι Radiohead. Δεν μιλάμε για επιτυχίες που πέρασαν. Μιλάμε για συγκροτήματα που συνεχίζουν να επηρεάζουν, να εμπνέουν και να γεμίζουν τον αέρα με τραγούδια που δεν γερνάνε ποτέ.

Ας τα δούμε ένα προς ένα.

Nirvana: Η φωνή μιας γενιάς

Η grunge κουβαλάει βροχή, θυμό, εσωτερικό πόνο. Οι Nirvana καταφέρνουν να κάνουν αυτή τη θλίψη mainstream. Ο Kurt Cobain δεν είναι απλός frontman. Είναι ειλικρίνεια σε καθαρή μορφή. Με τον Krist Novoselic και τον Dave Grohl, η μπάντα απογειώνεται.

Το «Nevermind» (1991) εκρήγνυται σαν βόμβα. Ολόκληρη η μουσική βιομηχανία κοιτάζει προς το Σιάτλ. Το «Smells Like Teen Spirit» γίνεται ύμνος. Δεν είναι μόνο το riff∙ είναι η κραυγή πίσω από αυτό. Όταν το άλμπουμ φτάνει στην κορυφή του Billboard και ξεπερνά τον Michael Jackson, όλοι καταλαβαίνουν ότι το τοπίο αλλάζει.

Οι Nirvana γεμίζουν στάδια. Από το Reading Festival μέχρι το MTV Unplugged, η ενέργεια είναι ακατέργαστη. Στο unplugged της Νέας Υόρκης, οι ακουστικές εκτελέσεις φανερώνουν πόσο δυνατά είναι τα τραγούδια χωρίς φιλτράρισμα.

Κορυφαία άλμπουμ (βάσει πωλήσεων):

• Nevermind (1991) – 30+ εκατ. αντίτυπα
• In Utero (1993) – 15 εκατ. αντίτυπα
• MTV Unplugged in New York (1994) – 8 εκατ. αντίτυπα

Οι Nirvana δεν εκπροσωπούν μόνο μουσική. Εκπροσωπούν μια στάση, ένα «όχι» σε κάθε είδους σύμβαση. Και αυτός είναι ο λόγος που παραμένουν φάρος για νέες γενιές.

Green Day: Η αναγέννηση του punk

Το punk σιωπά για χρόνια. Ξαφνικά, οι Green Day το επαναφέρουν με θόρυβο. Ο Billie Joe Armstrong, ο Mike Dirnt και ο Tré Cool φτιάχνουν τριμελή δυναμίτη. Το «Dookie» (1994) ξεσπάει με ενέργεια. «Basket Case», «Longview», «Welcome to Paradise».

Τα φεστιβάλ τους γεμίζουν με νέους που χορεύουν σε mosh pits. Όμως δεν σταματούν εκεί. Ο ήχος τους αγγίζει και μεγαλύτερες ηλικίες. Στην Αμερική, η μπάντα γεμίζει αρένες. Στην Ευρώπη, οι συναυλίες τους γίνονται εμπειρία συλλογική.

Το μυστικό τους; Η ισορροπία ανάμεσα σε ωμότητα και μελωδία. Τραγούδια που τραγουδιούνται δυνατά, χωρίς να χάνουν τη δύναμη τους. Η punk ταυτότητα μένει ζωντανή, αλλά με τέτοιο τρόπο ώστε να αγγίζει το mainstream.

Κορυφαία άλμπουμ (βάσει πωλήσεων):

• Dookie (1994) – 20 εκατ. αντίτυπα
• American Idiot (2004) – 16 εκατ. αντίτυπα
• Insomniac (1995) – 5 εκατ. αντίτυπα

Οι Green Day συνεχίζουν να εμφανίζονται σε μεγάλα festivals και να θυμίζουν ότι η punk δεν πεθαίνει ποτέ. Απλώς αλλάζει μορφή.

Rage Against the Machine: Μουσική ως όπλο

Η ένταση, η οργή, η πολιτική. Οι Rage Against the Machine δεν παίζουν μουσική για να διασκεδάσουν. Παίζουν για να ξυπνήσουν. Ο Zack de la Rocha στη φωνή και ο Tom Morello στην κιθάρα συνθέτουν έναν ήχο που κανείς δεν έχει ξανακούσει. Rap και metal ενώνονται, στίχοι γεμάτοι φλόγα.

Το ντεμπούτο άλμπουμ τους (1992) είναι σαν χτύπημα κατευθείαν στο στομάχι. «Killing in the Name» γίνεται κραυγή σε κάθε διαδήλωση, σε κάθε live. Το κοινό δεν τραγουδάει∙ φωνάζει.

Και το live τους; Εμπειρία πέρα από συναυλία. Κάθε εμφάνιση είναι πολιτική πράξη. Από μικρά venues μέχρι τεράστια στάδια, οι Rage κουβαλάνε πάντα τον ίδιο σκοπό: αντίσταση.

Κορυφαία άλμπουμ (βάσει πωλήσεων):

• Rage Against the Machine (1992) – 16 εκατ. αντίτυπα
• Evil Empire (1996) – 7 εκατ. αντίτυπα
• The Battle of Los Angeles (1999) – 5 εκατ. αντίτυπα

Το αποτύπωμά τους είναι τέτοιο που ακόμα και μπάντες του σήμερα μιμούνται το στυλ τους για να μιλήσουν για κοινωνικά ζητήματα. Οι Rage είναι η απόδειξη ότι η μουσική μπορεί να είναι πολιτική δύναμη.

Smashing Pumpkins: Η τέχνη στο alternative

Οι Smashing Pumpkins δεν χωράνε εύκολα σε κουτί. Ο Billy Corgan ηγείται ενός συγκροτήματος που φλερτάρει με shoegaze, prog rock και alternative. Το αποτέλεσμα; Ένας ήχος πολυδιάστατος, σκοτεινός αλλά και μελωδικός.

Το Mellon Collie and the Infinite Sadness (1995) φέρνει στο προσκήνιο αυτή τη διπλή φύση. Δύο δίσκοι γεμάτοι αντιθέσεις: από απαλές μπαλάντες μέχρι βαριά riffs. Το κοινό το αγκαλιάζει και το άλμπουμ εκτοξεύεται στο Νο1.

Οι συναυλίες τους είναι θεατρικές. Οι κιθάρες γεμίζουν τον χώρο, τα φώτα δημιουργούν ατμόσφαιρα, το κοινό ζει κάτι παραπάνω από live. Ζει μια εμπειρία καλλιτεχνική.

Κορυφαία άλμπουμ (βάσει πωλήσεων):

• Mellon Collie and the Infinite Sadness (1995) – 10 εκατ. ΗΠΑ / 20 εκατ. παγκοσμίως
• Siamese Dream (1993) – 6 εκατ. αντίτυπα
• Machina/The Machines of God (2000) – 2 εκατ. αντίτυπα

Οι Smashing Pumpkins δείχνουν ότι το ροκ δεν είναι μόνο θόρυβος. Είναι και τέχνη

Oasis: Η βρετανική απάντηση

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η britpop γεννιέται. Οι Oasis δεν είναι απλά μπάντα∙ είναι φαινόμενο. Ο Liam Gallagher στη φωνή, ο Noel στη κιθάρα και στη σύνθεση, και όλος ο κόσμος να τραγουδάει μαζί τους.

Το «Definitely Maybe» (1994) σπάει ρεκόρ. Το «(What’s the Story) Morning Glory?» (1995) γίνεται θρύλος. «Wonderwall», «Don’t Look Back in Anger», «Champagne Supernova» παίζονται παντού. Από παμπ μέχρι τεράστια στάδια.

Τα live τους έχουν ατμόσφαιρα τελετουργίας. Χιλιάδες άνθρωποι τραγουδούν σαν χορωδία. Η Βρετανία βρίσκει ξανά μουσικό παγκόσμιο προφίλ.

Κορυφαία άλμπουμ (βάσει πωλήσεων):

• (What’s the Story) Morning Glory? (1995) – 22 εκατ. αντίτυπα
• Definitely Maybe (1994) – 8 εκατ. αντίτυπα
• Be Here Now (1997) – 8 εκατ. αντίτυπα

Οι Oasis δεν φτιάχνουν μόνο μουσική. Φτιάχνουν ύφος, ταυτότητα, στάση. Το britpop γίνεται mainstream και παραμένει σημείο αναφοράς.

Radiohead: Η ευφυΐα του ανήσυχου alternative

Οι Radiohead ξεκινούν σαν indie μπάντα, αλλά γρήγορα αποδεικνύουν ότι το όνομά τους θα γραφτεί με μεγάλα γράμματα. Ο Thom Yorke με την χαρακτηριστική φωνή και οι Jonny Greenwood, Ed O’Brien, Colin Greenwood και Phil Selway δημιουργούν έναν ήχο που ξεφεύγει από τα όρια του ροκ.

Το «Creep» από το Pablo Honey (1993) γίνεται ύμνος για όσους νιώθουν διαφορετικοί. Όμως οι Radiohead δεν μένουν εκεί. Το The Bends (1995) ανοίγει νέους δρόμους, γεμάτους συναίσθημα και κιθάρες που μοιάζουν να αιωρούνται.

Και έπειτα έρχεται το OK Computer (1997). Ένα άλμπουμ που δεν είναι απλά δισκογραφία∙ είναι προφητεία. Θέματα όπως η αποξένωση, η τεχνολογία και ο σύγχρονος τρόπος ζωής αναδύονται μέσα από ήχους που αναμειγνύουν alternative, electronica και πειραματισμό. Το κοινό το λατρεύει, οι κριτικοί το αποθεώνουν και σήμερα θεωρείται ένα από τα κορυφαία άλμπουμ όλων των εποχών.

Στα live, οι Radiohead χτίζουν ατμόσφαιρα. Δεν είναι απλά συναυλία∙ είναι εμπειρία. Ο φωτισμός, τα visuals, η φωνή του Yorke και οι κιθάρες δημιουργούν έναν κόσμο στον οποίο το κοινό βυθίζεται.

Κορυφαία άλμπουμ (βάσει πωλήσεων):

• OK Computer (1997) – 8 εκατ. αντίτυπα
• The Bends (1995) – 6 εκατ. αντίτυπα
• Kid A (2000, λίγο εκτός ’90s αλλά σημείο καμπής) – 4 εκατ. αντίτυπα

Η κληρονομιά των Radiohead είναι μοναδική. Δεν είναι μόνο η μουσική∙ είναι η διάθεση για εξερεύνηση, για ρήξη με το συνηθισμένο, για ήχους που προκαλούν τον ακροατή να σκεφτεί. Οι Radiohead μετατρέπουν την alternative σε κάτι βαθύτερο και δίνουν έμπνευση σε αμέτρητους καλλιτέχνες μέχρι σήμερα.

Συνοψίζοντας

Η δεκαετία του ’90 δεν μπορεί να φανταστεί χωρίς αυτούς τους πέντε. Οι Nirvana εκφράζουν την ειλικρίνεια της grunge. Οι Green Day επαναφέρουν την punk. Οι Rage Against the Machine χρησιμοποιούν τη μουσική σαν όπλο. Οι Smashing Pumpkins και οι Radiohead δίνουν καλλιτεχνικό βάθος στο alternative. Οι Oasis δίνουν στη Βρετανία ξανά παγκόσμιο μουσικό κέντρο βάρους.

Όλοι μαζί δημιουργούν ένα μωσαϊκό. Ένα τοπίο γεμάτο ενέργεια, θράσος, τέχνη και αλήθεια. Και αυτό το μωσαϊκό παραμένει ζωντανό ακόμα και σήμερα.