Όμως αυτή η περιγραφή μένει στην επιφάνεια. Κάτω από το pop περίβλημα, η σειρά λειτουργεί ως κάτι πολύ πιο ανησυχητικό: μια σύγχρονη αφήγηση φόβου που πατά πάνω σε πραγματικές αγωνίες, ιστορικά τραύματα και θεωρίες που δεν έπαψαν ποτέ να επιστρέφουν.

Στον πυρήνα αυτής της αφήγησης βρίσκεται το Montauk Project. Μια θεωρία συνωμοσίας που ξεκίνησε ως ψίθυρος γύρω από μια στρατιωτική βάση στη Νέα Υόρκη και εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο επίμονους αστικούς μύθους των ΗΠΑ. Μυστικά πειράματα. Έλεγχος του νου. Παιδιά με ψυχικές ικανότητες. Πύλες σε άλλες διαστάσεις.

Το Stranger Things δεν ισχυρίζεται ότι όλα αυτά συνέβησαν. Κάνει όμως κάτι πιο έξυπνο. Παίρνει αυτά τα θραύσματα φόβου και τα μετατρέπει σε μυθολογία. Και εκεί ακριβώς γεννιέται η δύναμή του.

Τι είναι πραγματικά το Montauk Project

Το Montauk Project συνδέεται με το Camp Hero, μια πρώην στρατιωτική εγκατάσταση στο Montauk της Νέας Υόρκης. Επισήμως, η βάση λειτούργησε ως σταθμός ραντάρ και αμυντικό φυλάκιο κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Ανεπίσημα, όμως, η ιστορία απέκτησε μια εντελώς διαφορετική ζωή.

Σύμφωνα με τη θεωρία συνωμοσίας, στο Camp Hero πραγματοποιήθηκαν μυστικά πειράματα που ξεπερνούσαν κάθε ηθικό όριο. Πειράματα που αφορούσαν την ανθρώπινη συνείδηση, τη χειραγώγηση της μνήμης και την ανάπτυξη ψυχικών ικανοτήτων.

Το Montauk Project παρουσιάζεται συχνά ως η φυσική συνέχεια του Πειράματος της Φιλαδέλφειας, ενός άλλου διαβόητου μύθου που μιλούσε για τηλεμεταφορά και αορατότητα.

Αν και δεν υπάρχουν αποδείξεις που να επιβεβαιώνουν αυτές τις αφηγήσεις, η βάση υπήρξε. Ο στρατός πράγματι δραστηριοποιήθηκε εκεί. Και η εποχή στην οποία εντάσσεται η ιστορία –η κορύφωση του Ψυχρού Πολέμου– τροφοδότησε την καχυποψία.

Για να καταλάβει κανείς γιατί το Montauk Project ρίζωσε τόσο βαθιά στη συλλογική φαντασία, πρέπει να επιστρέψει στο ιστορικό πλαίσιο. Η δεκαετία του ’50, του ’60 και του ’70 στις ΗΠΑ χαρακτηρίστηκε από φόβο. Φόβο για τον πυρηνικό πόλεμο ο ψυχρός πόλεμος ήταν τότε στην ακμή του επίσης. Φόβο για τον «αόρατο εχθρό». Φόβο για το τι συμβαίνει πίσω από ερμητικά κλειστές πόρτες .

Σε αυτό το περιβάλλον αποκαλύφθηκαν πραγματικά προγράμματα, όπως το MK-Ultra της CIA. Πειράματα ελέγχου του νου, χρήση ψυχοδραστικών ουσιών, ανθρώπινα υποκείμενα χωρίς συναίνεση. Αυτά τα γεγονότα δεν είναι θεωρίες. Είναι καταγεγραμμένα.

Παιδιά ως πειραματόζωα: σοκαριστικά στοιχεία

Ένα από τα πιο σοκαριστικά στοιχεία του Montauk Project αφορά τη χρήση παιδιών. Η θεωρία μιλά για ανήλικους που στρατολογήθηκαν ή απήχθησαν για να συμμετάσχουν σε πειράματα ψυχικών ικανοτήτων. Τηλεπάθεια, τηλεκινησία, προβολή σκέψης. Παιδιά εκπαιδευμένα να χρησιμοποιούν το μυαλό τους ως εργαλείο.

Σε αυτό το σημείο, το Stranger Things παύει να είναι απλώς εμπνευσμένο. Γίνεται καθρέφτης. Η Eleven δεν λειτουργεί ως υπερηρωίδα. Είναι ένα παιδί απομονωμένο, τραυματισμένο, μεγαλωμένο σε έναν αποστειρωμένο χώρο, όπου η ανθρώπινη επαφή αντικαθίσταται από εντολές και πειράματα.

Η μεταφορά από το Montauk στο Hawkins

Αρχικά, οι δημιουργοί της σειράς είχαν επιλέξει τον τίτλο Montauk. Η ιστορία τοποθετούνταν ξεκάθαρα στη Νέα Υόρκη και αντλούσε άμεσα από τον αστικό μύθο του Camp Hero. Η αλλαγή στο Hawkins της Ιντιάνα δεν αφαίρεσε το σκοτάδι. Το διέχυσε.

Η πόλη του Hawkins δεν είναι συγκεκριμένος τόπος. Είναι σύμβολο. Αντιπροσωπεύει κάθε μικρή πόλη που μοιάζει ήσυχη, αλλά κρύβει μυστικά. Κάθε κοινότητα που πιστεύει ότι «τίποτα κακό δεν συμβαίνει εδώ». Αυτή η μετατόπιση κάνει την ιστορία πιο οικουμενική.

Το Upside Down ως σύγχρονος εφιάλτης

Το Upside Down δεν είναι απλώς μια παράλληλη διάσταση. Είναι μια οπτικοποίηση της αποσύνθεσης. Ένας κόσμος που μοιάζει με τον δικό μας, αλλά είναι άρρωστος. Ένα κόσμος δυστοπικός.

Στις θεωρίες του Montauk Project, γίνεται συχνά λόγος για άνοιγμα πυλών, ρωγμές στον χωροχρόνο και πρόσβαση σε άλλες πραγματικότητες. Το Stranger Things παίρνει αυτή την ιδέα και τη μετατρέπει σε μια σειρά που εσύ ταξιδεύεις σε αυτά μέσα από τις εικόνες του. Το Upside Down δεν εξηγείται πλήρως. Και αυτό είναι το δυνατό του σημείο.

Ο πραγματικός τρόμος δεν προέρχεται από τις απαντήσεις. Προέρχεται από το άγνωστο που πάντα φοβίζει.