Η ταινία του Netflix εξετάζει τι σημαίνει να δημιουργείς και τι σημαίνει να αγαπάς. Γιατί στο τέλος, το πιο τρομακτικό δεν είναι η δημιουργία, αλλά η αποξένωση.

Η ανθρωπιά μέσα από τη φρίκη

Τι καθορίζει πραγματικά έναν άνθρωπο; Αυτή είναι η ερώτηση που πλανάται σε κάθε σκηνή του «Frankenstein». Ο Del Toro, πιστός στο σκοτεινό και ονειρικό του ύφος, μετατρέπει το κλασικό έργο της Mary Shelley σε μια βαθιά συναισθηματική εμπειρία. Όχι τόσο μια ιστορία τρόμου, όσο μια σπουδή πάνω στην ανθρώπινη φύση — στα όρια της δημιουργίας και στην απώλεια που τη συνοδεύει.

Ο Μεξικανός δημιουργός δεν περιορίζεται σε μια απλή μεταφορά. Αναδομεί την ιστορία, αφαιρεί γνώριμες αναφορές και τη χωρίζει σε τρία μέρη, σαν ένα ποιητικό τρίπτυχο. Αν και η δράση τοποθετείται στον 19ο αιώνα, το σχόλιό του είναι ξεκάθαρα σύγχρονο: οι τεχνολογίες αλλάζουν, μα οι ηθικές ανησυχίες παραμένουν ίδιες.

“Η πραγματική φρίκη δεν γεννιέται στα εργαστήρια — αλλά στις καρδιές που δεν έμαθαν να αγαπούν.”

Από τον πάγο της Αρκτικής στη φωτιά της δημιουργίας

Η ταινία ανοίγει με ένα συγκλονιστικό πλάνο: μια τεράστια φιγούρα τριγυρνά στα παγωμένα νερά του Βορρά, κυνηγώντας έναν άνδρα με ξύλινο πόδι. Εκεί, ανάμεσα σε σφαίρες και πάγο, γεννιέται η εξομολόγηση του Victor Frankenstein, τον οποίο υποδύεται με ένταση ο Oscar Isaac.

Ο Victor μεγαλώνει κάτω από την πίεση ενός αυστηρού πατέρα (Charles Dance), ενός γιατρού που γνωρίζει μόνο το καθήκον και καθόλου την τρυφερότητα. Όταν η μητέρα του πεθαίνει, ο Victor βυθίζεται στην εμμονή του να νικήσει τον θάνατο. Στο πλευρό του βρίσκεται ένας αινιγματικός χρηματοδότης (Christoph Waltz), μια τραγική μνηστή (Mia Goth) και ένας μικρός αδελφός που θυμίζει την παιδικότητα που έχασε.

Μέσα στο επιβλητικό του κάστρο, με μηχανισμούς και ηλεκτρικές εκρήξεις, ο Victor πετυχαίνει αυτό που όλοι θεωρούσαν αδύνατο: δημιουργεί ζωή.

Όμως ο θρίαμβος του μετατρέπεται σε εφιάλτη. Δεν απορρίπτει το δημιούργημά του για την όψη του — ο Del Toro αποφεύγει το στερεότυπο — αλλά γιατί του λείπει κάτι βαθύτερο: ψυχή, συναίσθημα, παιδεία. Αυτό που ο ίδιος ο Victor δεν έμαθε ποτέ να προσφέρει.

Η ματιά του πλάσματος

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Frame of Pain 🩸🎬 (@frameofpain)

Κάπου εκεί, η αφήγηση αλλάζει οπτική. Ο Jacob Elordi, σε μια εντυπωσιακή ερμηνεία, γίνεται το Πλάσμα που αναζητά την ταυτότητά του μέσα σε έναν κόσμο που το απορρίπτει.
Η ιστορία δεν είναι πλέον του Victor· είναι του δημιουργήματός του, που προσπαθεί να καταλάβει τι σημαίνει να είσαι «άνθρωπος».

Ο Del Toro δεν προδίδει την πηγή του. Αντίθετα, την εμπλουτίζει με συναίσθημα, κάνοντας τον θεατή να ταυτιστεί με το Πλάσμα — εκείνον τον “μη άνθρωπο” που καταλαβαίνει καλύτερα από όλους τι σημαίνει μοναξιά. Η ευαισθησία της σκηνοθεσίας και η εσωτερικότητα του Elordi κρατούν την ταινία μακριά από το μελόδραμα και την υπερβολή.

Το τέρας δεν γεννήθηκε από ρεύμα και σάρκα — αλλά από την απουσία αγάπης.”

Ανάμεσα σε επιστήμη και συναίσθημα

Η ταινία κινείται με μαεστρία ανάμεσα στο γοτθικό ρομαντισμό και τον φιλοσοφικό στοχασμό.
Ο Del Toro εξετάζει όχι το αν μπορούμε να δημιουργήσουμε ζωή, αλλά το αν ξέρουμε τι σημαίνει αυτό. Οι αναφορές του στις σύγχρονες αγωνίες γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη είναι διακριτικές, μα παρούσες: η τεχνολογία δεν είναι ποτέ το πρόβλημα· ο άνθρωπος που τη χειρίζεται είναι.

Η σχέση δημιουργού–δημιουργήματος γίνεται καθρέφτης κάθε είδους εξουσίας: γονικής, καλλιτεχνικής, κοινωνικής. Ο Victor δεν καταστρέφεται από τη φιλοδοξία του, αλλά από την έλλειψη κατανόησης. Από την ανικανότητά του να δει το δημιούργημά του ως ίσο, ως κάτι που αξίζει φροντίδα και όχι έλεγχο.

Ο Del Toro ώριμος και ανθρώπινος

Αν κάτι ξεχωρίζει αυτή την εκδοχή του «Frankenstein», είναι η ωριμότητα του Del Toro.
Δεν κρύβεται πίσω από εντυπωσιακά οπτικά εφέ, παρότι η ταινία είναι ένα οπτικό θαύμα. Αντίθετα, στέκεται πάνω στους χαρακτήρες του, αφήνοντας τη δράση να αναπνέει.

Η κάμερα παρακολουθεί σιωπηλά, σαν να παρατηρεί μια τραγωδία που επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά — από τον 19ο αιώνα μέχρι σήμερα.

Η Mia Goth, αν και εμφανίζεται λιγότερο απ’ ό,τι θα θέλαμε, δίνει μια παρουσία-κλειδί. Είναι εκείνη που καταλαβαίνει πως η δημιουργία δεν είναι ποτέ απλώς πράξη επιστημονική. Είναι μια πράξη αγάπης.

υμπέρασμα

Ο «Frankenstein» του Guillermo del Toro δεν είναι ταινία τρόμου. Είναι καθρέφτης. Μια ιστορία για την ανάγκη του ανθρώπου να νιώσει Θεός — και την τιμωρία που κουβαλά αυτή η επιθυμία.
Είναι μια ταινία που ζητά να τη δεις στη μεγάλη οθόνη, να χαθείς στα σκιερά της κάδρα και να ακούσεις τον παλμό της ανθρωπιάς της.

Στο τέλος, δεν θυμάσαι τις φρικαλεότητες, αλλά το βλέμμα του Πλάσματος.
Ένα βλέμμα που ρωτά, χωρίς λόγια: “Αν εγώ δεν είμαι άνθρωπος, τότε ποιος είναι;”