Αιώνες ολόκληρους στέκονται στις άκρες γοτθικών κτιρίων και κρέμονται απειλητικά. Μορφές άγριες, δαιμονικές με μακριούς λαιμούς και στόματα που χασκουν στο κενό. Για άλλους είναι προστάτες της πόλης και κατά άλλους είναι εκπρόσωποι του κακού. Ο,τι και από τα δύο να ισχύει, τα γκαργκοιλς αποτελούν φιλοσοφία στην γοτθική αρχιτεκτονική και όχι μόνο ένα χρηστικό τμήμα των κτιρίων της.

Τα Γκαργκοιλς ως υδρορροές και μέσο προστασίας των κτιρίων

Ουσιαστικά, είναι αγάλματα, κενά εσωτερικά, τοποθετημένα στις γωνιές των κτιρίων, και τα οποία επικοινωνούν με σωληνώσεις αυτών. Συνήθως, κοσμούν μεγάλα κτίρια (πανεπιστημιακά κυρίως) και καθεδρικούς ναούς. Με τις βροχές τα νερά μεταφέρονται από τις σωληνώσεις αυτές και φτάνουν στις αγαλματένιες υδρορροές. Από εκεί το νερό αποβάλλεται από το στόμα των Γκαργκόιλς, το οποίο εκτοξεύεται μακριά από τα κτίρια. Έτσι, αποφεύγονται οι διαβρώσεις των τοίχων των κτιρίων.

Αντιπροσωπευτικά δείγματα

Κλασικά παραδείγματα κτιρίων τα οποία πλαισιώνονται από Γκαργκόιλς βρίσκονται κυρίως σε Γαλλία και Αγγλία. Στην Γαλλία η Παναγία των Παρισίων αποτελεί αρχιτεκτονικό τοπόσημο της πρωτεύουσας. Πλαισιώνεται από χαρακτηριστικές μορφές Γκαργκόιλς, δαιμονικές ή με μορφές ζώων, τα οποία υποτίθεται προστατεύουν το ναό. Στην Αγγλία χαρακτηριστικά τέτοια δείγματα βρίσκει κάποιος σε πανεπιστημιακά κτίρια (στην Οξφόρδη για παράδειγμα). Εκει έχουν κατά κύριο λόγο γκροτέσκες μορφές, αστείες που παραπέμπουν σε σάτυρους.

Η ετυμολογία της λέξης

Ειναι διάφορες οι εκδοχές της λέξης καθώς η χρήση αυτού του τύπου υδρορροής χάνεται στα βάθη των αιώνων. Η πιο κραταιά εκδοχή είναι πως προέρχεται από την γαλλική λέξη gargouille, που σημαίνει γάργαρα. Μία άλλη εκδοχή πως προέρχεται από την λατινική λέξη gurgulio, που χρησιμοποιούταν για να περιγράψει τον θόρυβο του γάργαρου νερού.

Την εμφάνιση τους την κάνουν ήδη στην αρχαιότητα. Μεγαλοι πολιτισμοί τα χρησιμοποιούν στην αρχιτεκτονική τους, κυρίως των ναών τους. Στην αρχαία Ελλάδα έχουν λεοντόμορφη όψη. Αντιπροσωπευτικό παράδειγμα είναι οι λεοντόμορφες υδρορροές στο ναό του Δία και στην αρχαία Ολυμπία. Ενίοτε έχουν και μορφές σάτυρων. Λεοντόμορφες υδρορροές στα κτίρια τους έχουν και οι Ρωμαίοι, καθαρά επηρεασμένοι από τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό.

Τα Γκαργκόιλς στον μεσαίωνα

Τον μεσαίωνα τα γκαργκοιλς είναι στενά συνδεδεμένα με δεισιδαιμονίες και προκαταλήψεις. Κατά κύριο λόγο έχουν δαιμονική απειλητική όψη. Ένας λόγος είναι για να μπορέσει ο απαίδευτος λαός να σχηματοποίηση στην φαντασία του, με τις όψεις αυτές στα κτίρια, την έννοια του κακού. Σύμφωνα με άλλη άποψη, οι δαιμονικές αυτές μορφές, αποσκοπούν στο να απομακρύνουν τα κακά πνεύματα από τους ναούς και να μην μπορούν να παρεισφρύουν μέσα σε αυτούς. Θεωρούνταν προστάτες των περιοχών τους.

MUST READStreet Art στη Βαρκελώνη: Η Urban τέχνη που ζωντανεύει την Καταλανική πρωτεύουσα

Ο θρύλος του Αγίου Ρωμανού

Γνωστός είναι και ο θρύλος του Αγίου Ρωμανού του Ρουέν. Καποτε η περιοχή του Ρουέν μαστιζόταν από τις επιδρομές ενός τρομερού δράκου που τον είχαν ονομασει gargouille. Έκαιγε τις σοδειές, έτρωγε τα ζώα, σκότωνε χωρικούς και, γενικά, προκαλούσε χάος στην περιοχή. Ο Άγιος Ρωμανός τότε ήταν αρχιεπίσκοπος της περιοχής καθώς γινόταν μάρτυρας αυτών των καταστρεπτικών επιδρομών του δαιμόνικου αυτού πλάσματος αποφάσισε να λάβει δράση. Κανείς κάτοικος δεν δέχτηκε να τον βοηθήσει καθώς όλοι φοβόντουσαν. Μόνος που προθυμοποιήθηκε ήταν ένας κατάδικος όπου και πήγαν στην φωλιά του να το αντιμετωπίσουν, σε μια σπηλιά, στο ποτάμι της περιοχής.

Οργισμένο με μίσος το τέρας ήταν έτοιμο να τους εκτοξεύσει θανατηφόρα φωτιά από το στομα του. Όμως, κάνοντας το σχήμα του σταυρού με τα χέρια του ο Άγιος της Ρουέν εξουδετέρωσε τον δράκοντα. Με επευφημίες οι κάτοικοι δέχτηκαν τον Άγιο που γύρισε με το κτήνος εξουδετερωμενο. Το κτήνος το κάψανε στην πυρά, στην πλατεία της πόλης. Μόνο το κεφάλι του έμεινε άκαυστο εξαιτίας της πύρινης ανάσας του. Στη συνέχεια η κεφαλή του κτήνους τοποθετήθηκε στο νεότευκτο καθολικό ναό για να υπενθυμίζει στους κατοίκους την ανδρεία και το θαύμα του Αγίου Ρωμανού αλλά και για να αποτρέπει τα κακά πνεύματα να πλησιάζουν τον ναό.

Τα Γκαργκοιλς στην σημερινή εποχή

Τα Γκαργκόιλς, πλεον, αποτελούν τουριστική ατραξιόν για κάθε κτίριο που τα διαθέτει. Η γκροτέσκα εμφάνιση τους δίνει μια διαφορετική και μοναδική οπτική στα κτίρια που τα φιλοξενούν. Ενώ, η γοτθική τους όψη ενισχύεται με τα δαιμονικά αυτά πρόσωπα που τεντώνουν τους λαιμούς τους προς τους ουρανούς. Το διαβρωμένο γκρίζο χρώμα που απέκτησαν με το πέρας των αιώνων, όταν διαλύεται το φως της ημέρας, γίνεται ένα με το σκοτάδι και την νύχτα έχεις την αίσθηση πως είναι έτοιμα να πετάξουν για να γίνουν οι αιώνιοι φτερωτοί φυλακές της περιοχής.